Skład drewna Pruszków - drewno budowlane: jak wybrać materiał na budowę

◆ Dlaczego wybór drewna i składu ma znaczenie

Drewno budowlane jest jedynym materiałem konstrukcyjnym na budowie, którego parametry można ocenić gołym okiem tylko częściowo. Beton ma klasę wypisaną w dokumentach dostawy, stal ma gatunek wybity na wyrobie, a tarcica wygląda tak samo niezależnie od tego, czy została posortowana wytrzymałościowo, czy tylko ładnie ostrugana.

Stąd wynika praktyczny wniosek: przy drewnie kupuje się nie tylko materiał, ale i wiarygodność informacji o nim. Klasa C24, wilgotność 16 procent i sortowanie zgodne z normą to dane, których nabywca nie zweryfikuje samodzielnie na placu, poza jednym wyjątkiem, o którym za chwilę. Skład, który potrafi pokazać dokumenty i pozwala zmierzyć wilgotność przy odbiorze, daje coś, czego nie zastąpi żaden opis w katalogu.

Drugi powód jest logistyczny. Tarcica konstrukcyjna to materiał długi i ciężki, którego nie przewiezie się osobowym samochodem, a uszkodzenia powstają głównie przy przeładunkach. Im mniej razy wiązka jest podnoszona po drodze, tym mniej odrzutów przy odbiorze. Więcej o samym podejściu do wyboru dostawcy pisaliśmy w tekście o tym, dlaczego warto kupować drewno w sprawdzonym składzie zamiast w przypadkowym punkcie z ogłoszenia.

◇ Czym jest drewno budowlane i jakie gatunki się stosuje

Drewnem budowlanym nazywa się tarcicę przeznaczoną do elementów konstrukcyjnych i pomocniczych budynku: więźby dachowej, ścian szkieletowych, stropów, rusztów, szalunków i deskowań. W polskich warunkach zdecydowaną większość tego materiału stanowią dwa gatunki iglaste.

Świerk jest podstawowym surowcem konstrukcyjnym. Ma jasną, jednorodną barwę, stosunkowo prosty przebieg włókien i niską żywiczność, przez co dobrze się obrabia i nie brudzi narzędzi. Świerk skandynawski, rosnący wolniej niż środkowoeuropejski, ma gęstsze słoje i stabilniejszą strukturę, co przekłada się na mniejszą skłonność do skręcania. Jego słabą stroną jest trudna przepuszczalność: preparat impregnacyjny wnika płytko, więc świerk nie nadaje się do elementów zagłębionych w gruncie.

Sosna jest twardsza i bardziej żywiczna, a jej biel dobrze przyjmuje roztwory impregnacyjne. To dlatego elementy impregnowane ciśnieniowo robi się właśnie z sosny, nie ze świerka. Za to sosna bywa bardziej sękowata i potrafi wydzielać żywicę przez lata po montażu. Różnice między oboma gatunkami rozłożyliśmy szczegółowo w artykule o sośnie skandynawskiej w klasie C24, jej deskach i tarcicy oraz typowych zastosowaniach konstrukcyjnych.

Modrzew i jodła pojawiają się rzadziej i raczej poza konstrukcją: modrzew na elementy narażone na warunki zewnętrzne, jodła głównie tam, gdzie liczy się brak przebarwień żywicznych.

● Rodzaje drewna budowlanego w składach

Nazwa „drewno budowlane" obejmuje kilka wyrobów o zupełnie różnym przeznaczeniu i to jest pierwsze miejsce, w którym łatwo o pomyłkę przy zamówieniu.

Kluczowa różnica przebiega między tarcicą obrzynaną a konstrukcyjną. Obie mogą mieć ten sam przekrój i wyglądać identycznie na stosie, ale tylko ta druga została posortowana pod kątem wytrzymałości i może być użyta tam, gdzie projekt wymaga klasy C24. Wyroby konstrukcyjne noszą oznakowanie CE i mają deklarację właściwości użytkowych, w której wpisana jest klasa, gatunek i metoda sortowania.

Osobną kategorią jest drewno suszone komorowo, oznaczane skrótem KD. To nie jest wariant „lepszy" w sensie marketingowym, tylko materiał o innej wilgotności, a przez to o innym zachowaniu po zamontowaniu. Co dokładnie daje suszenie komorowe, opisaliśmy w tekście o drewnie suszonym komorowo KD i różnicy w stabilności wymiarowej względem tarcicy schnącej na powietrzu.

△ Na co zwrócić uwagę przy wyborze

Wilgotność

To jedyny parametr, który nabywca może zweryfikować samodzielnie na miejscu, i dlatego warto z tego korzystać. Miernik oporowy z wbijanymi elektrodami mieści się w kieszeni i nie wymaga wprawy. Dla więźby dachowej i konstrukcji zadaszonych celuje się w 15-18 procent. Materiał o wilgotności 25-30 procent, czyli schnący na powietrzu, dosycha już w konstrukcji: kurczy się na przekroju, luzuje połączenia ciesielskie i odsuwa się od okuć.

Klasa wytrzymałości i sortowanie

Liczba w oznaczeniu klasy C to charakterystyczna wytrzymałość na zginanie wyrażona w N/mm², więc C24 oznacza wartość 24. W budownictwie jednorodzinnym C24 jest standardem, C16 spotyka się przy elementach mniej obciążonych. Sortowanie może być wizualne albo maszynowe i jedno nie jest zamiennikiem drugiego: sortowanie wizualne ocenia cechy widoczne, maszynowe mierzy sztywność każdej sztuki.

Sęki, przebieg włókien, prostoliniowość

Sęk sam w sobie nie dyskwalifikuje elementu, znaczenie ma jego rodzaj i położenie. Sęk zrośnięty przenosi część naprężeń, wypadający zostawia otwór. Ten sam sęk położony przy krawędzi rozciąganej osłabia belkę wyraźnie bardziej niż w strefie ściskanej, dlatego przy montażu warto obracać element tak, żeby większe sęki wypadły od góry. Klasy wizualne i ich znaczenie rozpisaliśmy w poradniku o klasach wizualnych A, A-B i B w deskach oraz o tym, jak dobierać je do widocznych elementów.

Prostoliniowość sprawdza się wzrokiem wzdłuż krawędzi. Norma dopuszcza pewne odchyłki: strzałkę ugięcia rzędu 10 mm na 2 m długości, wygięcie boczne około 8 mm na 2 m i niewielki skręt. Element wyraźnie skręcony odrzuca się od razu, bo skrętu nie da się wyprostować montażem, a on sam narasta przy dosychaniu.

Impregnacja

Impregnacja ciśnieniowa ma sens tam, gdzie drewno styka się z gruntem lub jest stale narażone na zawilgocenie. Przy elementach pod zadaszeniem zwykle wystarcza zabezpieczenie powierzchniowe. Co oznaczają same symbole i klasy, wyjaśniliśmy w tekście o drewnie impregnowanym ciśnieniowo w technologii NTR oraz różnicach względem impregnacji powierzchniowej stosowanej pod zadaszeniem.

□ Zakup drewna budowlanego w okolicach Pruszkowa

Pruszków leży w zachodnim pasie podmiejskim Warszawy, przy węźle drogowym S8 i linii kolejowej, w otoczeniu gęsto zabudowanych gmin: Piastów, Michałowice, Brwinów, Raszyn, Ożarów Mazowiecki. Dla dostaw materiałów budowlanych oznacza to dobry dojazd z kilku kierunków naraz i możliwość obsłużenia budowy bez przejazdu przez centrum Warszawy.

Zakup w składzie obsługującym ten rejon daje trzy rzeczy, których nie zapewnia zamówienie wysyłkowe. Pierwsza to oględziny materiału przed odbiorem, łącznie z pomiarem wilgotności. Druga to rozładunek na miejscu, zwykle wózkiem lub żurawiem, co przy wiązkach tarcicy o długości sześciu metrów ma znaczenie praktyczne. Trzecia to możliwość domówienia brakującej sztuki bez organizowania osobnego transportu przez pół województwa.

Warto też zwrócić uwagę na rzecz pozornie drobną: kompletowanie materiału z jednego źródła. Krokwie, łaty, wkręty, okucia i płyty poszyciowe zamówione osobno przyjeżdżają w różnych terminach i różnym stanie. Jeden dostawca oznacza jedną dostawę i jedno miejsce, w którym rozstrzyga się ewentualne reklamacje.

▲ Składowanie i przygotowanie przed montażem

Drewno przywiezione na budowę bywa traktowane jak materiał odporny na wszystko, a to właśnie kilka dni leżenia na ziemi potrafi zepsuć partię suszoną komorowo. Zasady są proste i wynikają wprost z tego, jak drewno wymienia wilgoć z otoczeniem.

Stos układa się na podkładach podnoszących materiał co najmniej 20-30 cm nad grunt, żeby odciąć podciąganie wilgoci od podłoża i zapewnić przewiew od spodu. Między warstwami wkłada się przekładki co 60-80 cm, w jednej linii pionowej, bo przekładki przesunięte względem siebie wyginają elementy pod ciężarem stosu.

Zadaszenie ma osłaniać od góry i pozostawiać otwarte boki. Szczelne owinięcie folią jest gorsze niż jej brak: pod folią skrapla się para i materiał zawilgaca się od strony, której nikt nie ogląda. Przy dłuższym postoju warto zabezpieczyć czoła elementów, bo przez przekrój poprzeczny drewno chłonie wodę kilkanaście razy szybciej niż przez powierzchnie boczne.

Przed montażem elementy przeglądamy jeszcze raz i odkładamy te wyraźnie skręcone, przeznaczając je na krótkie odcinki. Szczegółowe czynności przygotowawcze zebraliśmy w poradniku o tym, jak przygotować drewno przed montażem na zewnątrz i które powierzchnie zabezpieczyć w pierwszej kolejności.

⚠ Najczęstsze błędy przy wyborze drewna

Drugi błąd to zamawianie materiału AD na konstrukcję zadaszoną, w której docelowa wilgotność wyniesie kilkanaście procent. Skurcz nie jest wtedy pytaniem, tylko pewnikiem, a jego skutki widać przy pierwszym przeglądzie więźby.

Trzeci to impregnacja świerka w miejscach kontaktu z gruntem. Preparat wnika płytko, warstwa zabezpieczona kończy się kilka milimetrów pod powierzchnią, a każde późniejsze docięcie odsłania drewno niezabezpieczone.

Czwarty to zamówienie dokładnie takiej ilości, jaka wynika z zestawienia materiałowego. Docinanie, zamki ciesielskie i naturalny odrzut przy odbiorze zjadają kilka procent partii, więc rozsądny zapas to 5-10 procent, a przy dachu z lukarnami i koszami więcej.

Piąty to odbiór bez sprawdzenia dokumentów przy materiale konstrukcyjnym. Deklaracja właściwości użytkowych jest jedynym dowodem na to, że tarcica ma deklarowaną klasę. Szerszą listę pułapek zebraliśmy w tekście o najczęstszych błędach przy zakupie drewna budowlanego i sposobach ich unikania na etapie zamówienia.

■ Podsumowanie i rekomendacje

Wybór drewna budowlanego sprowadza się do czterech pytań o sam materiał, zadanych we właściwej kolejności. Jaka klasa wytrzymałości wynika z projektu i czy materiał został pod tym kątem posortowany. Jaka jest wilgotność w momencie odbioru i czy odpowiada warunkom, w jakich element będzie pracował. Czy gatunek pasuje do zastosowania, czyli sosna tam, gdzie potrzebna jest impregnacja ciśnieniowa, świerk na konstrukcję pod dachem. I wreszcie czy elementy są na tyle proste, żeby dały się zmontować bez naciągania.

Piąte pytanie dotyczy już nie materiału, lecz miejsca zakupu: czy można obejrzeć towar przed odbiorem, zmierzyć wilgotność i dostać dokumenty. Skład obsługujący Pruszków i okoliczne gminy daje na to realną możliwość, a przy materiale, którego parametrów nie widać gołym okiem, ta możliwość jest warta więcej niż jakikolwiek opis.

▹ Najczęściej zadawane pytania